Układ immunologiczny - inaczej układ odpornościowy lub limfatyczny, to system organizmu odpowiedzialny za zwalczanie infekcji wirusów, bakterii, pierwotniaków, a także zwalczanie obcych tkanek i nowotworów.
[Bakterie należą do najmniejszych komórek, czyli są najmniejszymi organizmami komórkowymi. Ich rozmiary z reguły nie przekraczają 1 μm. Nazwa bakteria pochodzi od greckiego słowa pałeczka. Wirusy (nazwa wirus od łacińskiego virus - trucizna) to twory organiczne nie posiadające struktury komórkowej, zbudowane z białek i kwasów nukleinowych.]

Coraz częściej na zdrowie człowieka patrzy się obecnie w pryzmacie sprawności układu odpornościowego. Medycyna naprawcza w obliczu choroby człowieka koncentrowała się zwłaszcza na zwalczaniu objawu. Jednak w przypadku wielu chorób przewlekłych oraz chorób o nie do końca rozpoznanej etiologii (pochodzeniu), takie naprawcze podejście zazwyczaj się nie sprawdza.
Znacznie skuteczniejsze może być skoncentrowanie się na wzmocnieniu układu immunologicznego (odpornościowego). Coraz bardziej jasne staje się to, że źródłem zdrowia człowieka jest zasadniczo sprawnie działający jego wewnętrzny system naturalnej równowagi, utrzymujący w nim homeostazę. Za wychodzenie z chorób w bardzo istotnym stopniu odpowiedzialna jest naturalna zdolność organizmu do samoleczenia.

Kluczowym punktem w utrzymaniu zdrowia bądź jego odzyskaniu wydaje się być wzmacnianie układu odpornościowego człowieka. Zgodnie z ujęciem medycyny komplementarnej (uwzględniając współczesną medycynę kliniczną i np. tradycyjną medycynę chińską) układ immunologiczny to zwłaszcza sprawnie działający system limfatyczny, sprawnie funkcjonująca śledziona, będący w dobry stanie szpik kostny, jak i poprawne funkcjonowanie układu endokrynologicznego (układ endokrynologiczny to inaczej układ hormonalny - gruczoły dokrewne typu: szyszynka, przysadka mózgowa, tarczyca, grasica, nadnercza, trzustka oraz jajniki i jądra). Szczególnie istotne wydaje się być tutaj właściwe funkcjonowanie przysadki mózgowej.
Ponadto, co ostatnio jest wielokrotnie podkreślane, nie bez znaczenia jest właściwa flora bakteryjna, chroniąca przed działaniem niekorzystnych bakterii. Dotyczy to m.in. bakterii trawiennych i bakterii w układzie rozrodczym.

Twój system immunologiczny pozostaje w stanie gotowości przez 24 godziny na dobę. Biorąc pod uwagę jego niekończące się zadania, mógłby otrzymać kategorię "pracującego non stop". Nieustannie chroni Cię przed szkodliwymi mikroorganizmami, a szczególnie dużo pracy ma w okresie jesienno-zimowym. 
Twój system immunologiczny składa się z wyspecjalizowanych komórek, nazywanych leukocytami (białymi ciałkami krwi), które powstają w szpiku bądź w grasicy, które z wiekiem jest coraz mniejsza.

Granulocyty pożerają chorobotwórcze wirusy i bakterie.

Limfocyty T pomocnicze mobilizują inne limfocyty do odpowiedzi immunologicznej sterują limfocytami T kilerami oraz limfocytami B, produkującymi przeciwciała.

Limfocyty B, produkują przeciwciała, specjalne substancje białkowe, które w sposób specyficzny unieszkodliwiają czynniki infekcyjne. To przeciwciała są odpowiedzialne za Twoją odporność uzyskiwana po szczepieniach.

Komórki Zabójcy - Limfocyty T killer - komórki te rozpoznają zmutowane komórki własnego organizmu - eliminują więc komórki nowotworowe, komórki nieodwracalnie uszkodzone przez wirusy oraz są odpowiedzialne za procesy odrzucania przeszczepów.

O skuteczności Twojego układu immunologicznego może świadczyć mało znany fakt, iż pod wpływem działanie wielu czynników toksycznych w tym wirusów, grzybów i bakterii chorobotwórczych, w ciągu  życia w Twoim organizmie powstają wielokrotnie zmutowane komórki nowotworowe. Są one jednak eliminowane dopóty, dopóki system ten jest sprawny. Prawidłowo funkcjonujący układ odpornościowy odgrywa zasadniczą rolę w natychmiastowej identyfikacji i niszczeniu zarazków przedostających się na teren organizmu. Dzięki tak szybkiej i skutecznej interwencji, nawet nie zauważamy efektów ataku szkodliwych zarazków.

Skuteczność Twojego systemu immunologicznego zależy od szeregu czynników. Na jego pracę ma wpływ ogólny stan zdrowia, kondycja fizyczna i psychiczna, styl życia, sposób odżywiania i szkodliwe nałogi. Odporność w dużym stopniu może ulec pogorszeniu w wyniku m.in. negatywnego myślenia, niewłaściwego trybu życia, przemarznięcia, przepracowania czy stresu. Pod ich wpływem w systemie immunologicznym powstają zakłócenia. 
Zdarzają się jednak sytuacje, kiedy na drugi-trzeci dzień po kontakcie z drobnoustrojami chorobotwórczymi, mamy podwyższoną temperaturę ciała i pojawiają się podobne do grypy objawy. Sytuacje takie są zwykle spowodowane wniknięciem do naszego organizmu bardzo dużej ilości zarazków, których "żołnierze pierwszej linii obrony" nie są w stanie przezwyciężyć. Wtedy uruchamia się o wiele bardziej złożony, ale bardzo skuteczny system, tzw. adaptatywny lub zorganizowany system immunologiczny. Wskutek włączenia do akcji obronnej tego układu, nieprzyjemne objawy choroby stopniowo ustępują, aż do całkowitego przezwyciężenia choroby.