.

  Gronkowce     Bakterie  Przetrwanie     Gronkowiec złocisty    Wirulencja 
  Zakażenie    Autoszczepionka    Antybiotyki    Immunologia   Probiotyki    Dieta 
 Leki farmakologiczne  Medycyna naturalna Fitoterapia    S.O.S.    subskrypcja  
Toksyny Pasożyty   Słownik  Sonda   Komentarz  Ocean21Noni
ZENTHONIC  Śmiertelna bakteria  TOKSYNY  Klub CaliVita 

CHOROBY>>>  LEGIONELLOZA i  LEGIONELLA

Legionelloza jest to zatrucie bakterią legionella (Legionellaceae). Wyróżnia się 6 grup serologicznych: L. pneumophila, L. bozemanii, L. micdadei, L. dumoffii, L. gormanii, L, longbeachae i inne. Cechuje je duża zawartość kwasów tłuszczoych.

Morfologia legionelli: gram-ulemne pałeczki żyjące w środowisku wodnym o wymiarach 0,3-0,9 x 2,0-20,0 μm. Nie wytwarzają spor, otoczki, są kwasochłonne.

Chorobotwórczość  legionelli.
Bakterie te wytwarzają groźne dla zdrowia i życia ludzi  ektotoksyny i endotoksyny.  Legionelloza występuje u ludzi głównie zapalenia płuc, któremu towarzyszy często biegunka, odurzenie, krwiomocz. Do zakażenia dochodzi aerozolem (z urządzeń wodnych, sanitarnych, z klimatyzacji), wnikającym droga powietrzną do pęcherzyków płuc. Nie stwierdzono zakażeń od ludzi. Śmiertelność tej choroby wynosi 10-15%. W ciężkich przypadkach zatruć może dojść do zatrucia śmiertelnego (10-25%) z powodu:

• niewydolności oddechowej

• zachłystowego zapalenia płuc

Według szacunków Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) na całym świecie rocznie choruje na ostrzejszą formę legionelozy (wywoływaną bakterią Legionella pneumophila) od 20 do 100 tysięcy osób. Zgodnie z badaniami epidemiologów około 5 do 20 % procent zarażonych umiera. Ostatnia groźna epidemia tej choroby, wywołana bakteriami Legionella obecnymi w instalacji klimatyzacji w budynku użyteczności publicznej, wystąpiła w 2002 r. w Anglii, gdzie zachorowało 114 osób.

Rezerwuar i źródło zakażenia.
Środowisko wodne, zawierające muł denny i rdzę. W wodzie chlorowanej nie występuje.
Bakteria legionelli jest wrażliwa na wysychanie i ogrzewanie - 58˚C przez minimum 30minut oraz na środki odkażające. Mogą przebywać również w klimatyzacji. Do zakażenia dochodzi podczas wdychania wodnego aerozolu zawierającego pałeczki z rodzaju Legionellaceae.
Zakażenie nie przenosi się z człowieka na człowieka. Nosicielstwa u ludzi nie stwierdzono. W glebie i wśród zwierząt nie występuje.

Naturalny rezerwuar pałeczek legionella to:
- wody śródlądowe i morskie, głównie strefy przybrzeżne, silnie zeutrofizowane, w pobliżu miejskich zrzutów śmieci,
- naturalne źródło wody gorącej,
- gleby gliniaste i uprawne.

Bytowanie bakterii w środowisku wodnym sprzyja obecność glonów i pierwotniaków, w których mnożą się wewnątrzkomórkowo.

Rozpoznanie laboratoryjne: izolacja drobnoustroju z tkanki płucnej, krwi, płynu opłucnowego i z moczu.

Metody leczenia klasycznego i naturalne wsparcie
W leczeniu klasycznym najbardziej zalecana jest erytromycyna wspomagana naturalnymi produktami wzmacniającymi organizm i równocześnie zwalczającymi bakterię jak też neutralizującymi jej toksyny.

Wspomagająca kuracja naturalna
Do najważniejszych produktów naturalnych pomocnych w leczeniu należą:

Garlic Caps minimum 3 kapsułki na 10kg masy ciała dziennie czyli np. dla dziecka 7-9 latka o masie 25-30kg podajemy 3 x po 3 kapsułki dziennie przez kilka pierwszych dni choroby do zmniejszenia się gorączki
Więcej - link: http://www.repix.ihe.pl/mal_inf_2_czosnek.html

C 1000 - podajemy 3 tabl. na 10 kg masy ciała (rozwolnienie stolca świadczy o tym, iż witamina nie wchłania się w całości i można stopniowo zmniejszyć dawkę na 2,5 tabl. lub mniej dziennie, aż do ustania rozwolnienia).
 Więcej - link: http://www.faceci.com.pl/pauling.html

Polinesian NONI  - podajemy  2 kapsułki lub po 20ml na 10kg masy ciała przez pierwsze klika dni, aż do zmniejszenia się objawów choroby. Np. dla dziecka 25-30 kg podamy 3 x dziennie po 20ml soku z noni    lub podamy 3 x dziennie po 2 kapsułki. Dla dorosłych dawka analogiczna.  Sok musi być najlepszej jakości w pełni naturalny i nie zniszczony przez temperaturę - nie zapasteryzowany.
Postępujemy jak w chorobach płuc m.in. zapalenie i rak płuc - link:
http://www.noni.com.pl/zapalenie_pluc.html

Bakteria z klimatyzacji
Przemysław Kucharczak (22.06.2005)

Choroba legionistów
Osiem osób zmarło w Norwegii na chorobę legionistów* na przełomie maja i czerwca. To choroba, którą między innymi rozprzestrzenia... klimatyzacja.


Choroba legionistów przypomina objawami grypę albo zapalenie płuc. Lekarze dowiedzieli się, że w ogóle istnieje dopiero w 1976 roku. Do Filadelfii w USA zjechali się wtedy weterani legionu amerykańskiego. Niestety, ich przyjemne, wspomnieniowe spotkanie zamieniło się w koszmar: na 186 gości i pracowników hotelu rzuciła się jakaś nieznana choroba. Wkrótce zmarło 29 weteranów i 5 osób z personelu.

Lekarze zaczęli gorączkowo szukać przyczyny umierania gości hotelowych. I znaleźli winowajcę: bakterię, której przedtem nie znali. Bardzo często mieszka sobie ona w stojących wodach, zarośniętych glonami. Okazało się, że ta bakteria równie chętnie mnoży się też w instalacji klimatyzacyjnej. A zimny powiew z tego urządzenia roznosi ją po całym budynku... Wynalezienie klimatyzacji znacznie ułatwiło jej mordowanie. Naukowcy nazwali ją legionellą, a chorobę, którą wywołuje, legionellozą albo chorobą legionistów.

Śmierć wychodzi z wanny

Dopiero od niespełna 30 lat naukowcy przyglądają się więc legionellozie. Okazało się, że to wcale nie taka rzadka choroba. Jednak lekarze mylą ją na przykład ze zwyczajną grypą. – Prawdopodobnie od 5 do 8 procent wszystkich zapaleń płuc to są zakażenia legionellą – ocenia profesor Władysław Pierzchała ze Śląskiej Akademii Medycznej. – Początkowo objawy choroby legionistów są takie jak w grypie, łącznie z gorączką i bólami mięśni. Później dochodzi do nich kaszel. Jednak w tej chorobie jest to kaszel suchy bez odkrztuszania – dodaje.


Dlaczego chorobę legionistów tak trudno rozpoznać? Bo w zwykłym wymazie z plwociny chorego jej nie widać. Na ślady zostawione przez legionellę można się za to natknąć przy badaniu moczu. Jednak w Polsce prawie się tego nie robi.

Kiedy ta bakteria atakuje osobę o obniżonej odporności, sytuacja robi się groźna. Choroba ma wtedy bardzo ciężki przebieg. – Dlatego u osób starszych legionelloza skutkuje wysoką śmiertelnością. U młodych śmiertelność jest o wiele mniejsza, na poziomie 4 procent – mówi prof. Pierzchała.

Sporo przypadków legionellozy ma dość łagodny przebieg: chorych trapią jedynie bóle głowy, mięśni i gorączka. Z prowadzonych w Polsce badań wynika, że zetknęło się z nią i uzyskało odporność wielu naszych marynarzy. Bo legionella pojawia się też w morzu, zwłaszcza blisko wybrzeża i wpływających z lądu ścieków, w wodach pełnych glonów.

Czasem jednak choroba legionistów jest śmiertelnie niebezpieczna. Zwłaszcza kiedy zaatakuje bardziej złośliwy szczep legionelli. W 1985 r. w Stattford w Wielkiej Brytanii zaraziło się 68 osób, z których 23 zmarły. W 1999 r. w Holandii zapadło na nią ponad 200 ludzi, nie przeżyło 28. Przed dwoma laty na legionellozę umarło sześciu ludzi tuż za polską granicą, we Frankfurcie nad Odrą. Jednak dotąd nie stwierdzono, żeby choroba legionistów przenosiła się z człowieka na człowieka.

Legionella chętnie mnoży się w wilgotnych miejscach, w temperaturze między 20 a 55 stopni Celsjusza. Wznosi się w powietrze wraz z parą wodną. Jeszcze gorzej, jeśli zostanie rozpylona. Ludzie wciągają wtedy w płuca powietrze z drobinkami zanieczyszczonej wody.

Dlatego cywilizacja tak bardzo ułatwiła legionelli atak na człowieka. Urządzeń rozpylających wodę jest przecież mnóstwo. Do jednego ze zbiorowych zachorowań w Holandii doszło na wystawie kwiatów, bo stała tam tworząca mgiełkę wodną wanna wirowa. Niestety, rozpylała wodę zanieczyszczoną i goście pełną piersią wdychali legionellę.

Choroba w Gdańsku?

– Uważa się, że powinniśmy unikać w swoim otoczeniu zbiorników stojącej wody. Siedliskiem legionelli może być choćby woda z jakiejś sadzawki, z nieczynnej fontanny, a nawet długo stojąca woda na spodku doniczki – mówi prof. Pierzchała.

Bakterie legionelli pojawiają się nawet w wodzie lejącej się z naszych kranów. Jaka na to rada? Podobnych przypadków byłoby znacznie mniej, gdyby nie ślepe odcinki instalacji wodociągowej. W takich „zacisznych” miejscach legionella ma najlepszą okazję do mnożenia się. Specjaliści twierdzą też, że zwłaszcza w obiektach użyteczności publicznej trzeba co pewien czas czyścić z osadów instalację wodną, wentylacyjną i klimatyzację.

Na początku tego roku niemieccy lekarze wykryli chorobę legionistów u turysty, który dopiero co wrócił z Gdańska*. Czyżby zaraził się w Polsce? Gdański sanepid przeprowadził kontrole. W lutym ogłoszono, że kontrolerzy znaleźli bakterię legionelli w wodzie z trzydziestu pomorskich hoteli. W kilku przypadkach bakterii było tak dużo, że sanepid kazał czyścić i dezynfekować całą hotelową instalację wodną.

Wygląda na to, że choroba legionistów towarzyszy ludzkości od tysiącleci. Nie warto żyć w strachu przed nią, tylko dlatego że dzisiaj lekarze nauczyli się ją rozpoznawać. – Jednak nie należy też oszczędzać na utrzymaniu klimatyzacji! – ostrzega z naciskiem profesor Władysław Pierzchała.
=======================

*po tym wydarzeniu hotel, zwany potocznie „Hotelem Śmierci”, zbankrutował

** "Legion Amerykański"(American Legion) - kombatancka organizacja weteranów II wojny światowej

Choroba legionistów w Gdańsku?

Sanepid kontroluje gdańskie hotele. Powód? Okazało się, że niemiecki turysta przebywający na polskim Wybrzeżu, zaraził się legionellozą, czyli "chorobą legionistów".
Na razie nie ma pewności, że turysta z Niemiec zaraził się w gdańskim hotelu. Mężczyzna przypłynął do Polski promem ze Skandynawii, gdzie ostatnio przebywał. Teorii jest kilka: z Legionellą mógł bowiem zetknąć się tam właśnie, na promie lub w hotelu w Polsce. Sprawą zajął się gdański sanepid.

Inspektorzy sanepidu pobiorą w hotelach próbki, ze szczególną uwagą przyjrzą się instalacjom i urządzeniom klimatyzacyjnym.

Choroba legionistów mimo, że jest chorobą zakaźną, nie jest zaraźliwa i w żaden sposób nie przenosi się z człowieka na człowieka, pojawia się tylko lokalnie. Legionelloza bowiem przenosi się za pośrednictwem aerozoli wodnych - wytwarzanych na przykład przez nieprawidłowo konserwowane klimatyzatory i urządzenia grzewcze czy zapuszczone fontanny. Do zakażenia potrzeba dość dużej ilości aerozolu.

Historia zanotowanych w ostatnich latach przypadkach "choroby legionistów":
- 1985 r.; w mieście Stattford w Wielkiej Brytanii zaraziło się 68 osób, z których 23 zmarły;
- 1999 r.; w miejscowości Bovenkarpsel koło Alkmaar w Holandii chorobę rozpoznano u ponad 200 ofiar, z których 28 zmarło;
- lipiec 2001 r.; w hiszpańskiej miejscowości Murcia zarażonych zostało ponad 200 osób, kilka z nich zmarło;
- sierpień 2002 r.; w Barrow-in-Furness w północno-zachodniej części Wielkiej Brytanii zakażenie potwierdzono u 54 osób; jedna osoba zmarła;
- grudzień 2002 r.; miasto Eljat w Izraelu: dwa przypadki choroby legionistów;
- sierpień 2003 r.; zmarło sześciu pacjentów szpitala we Frankfurcie nad Odrą w Niemczech.

Legionelloza jest chorobą stosunkowo nową - po raz pierwszy opisano ją w roku 1976. Objawy "choroby legionistów" podobne są do objawów grypy czy zapalenia płuc (np. gorączka ok. 40oC, suchy kaszel). Choroba ta powodowana jest przez bakterię z rodzaju Legionella (Legionella pneumophila), przenoszoną najczęściej drogą kropelkową przez parę wodną. Występuje ona w miejscach wilgotnych, między innymi systemach klimatyzacyjnych, krytych basenach, instalacjach doprowadzającej wodę pitną, saunach, fontannach, szklarniach. Intensywny rozwój bakterii następuje w temperaturze od 20 do 55oC i przy odpowiedniej wilgotności. Legionelloza jest potencjalnie śmiertelną chorobą.

Pierwszy raz wykryto ją w Stanach Zjednoczonych w 1976 roku w hotelu Bellevue-Stratford* w Filadelfii, w którym odbywał się zjazd weteranów Legionu Amerykańskiego**, dlatego nazywa się ją także chorobą weteranów lub chorobą legionistów. Żołnierze Legionu Amerykańskiego zarazili się, jak wtedy myślano, na zapalenie płuc, lecz po kilku dniach wysokiej gorączki z 221 kombatantów zakażonych bakterią 34 zmarło. Po długich badaniach uczeni stwierdzili, że śmierć była spowodowana szczepem bakterii, które wywołały tę specyficzną, wcześniej nie znaną chorobę, odtąd zwaną legionellozą. Bakterie namnożyły się rozniosły poprzez hotelowy system klimatyzacyjny (cooling tower).
Zakażenie następuje najczęściej drogą kropelkową, np. przez instalację natryskową lub klimatyzację przy odpowiedniej wilgotności powietrza. Intensywny rozwój bakterii następuje w temperaturze od 20 do 55oC. Inkubacja trwa od dwóch do dziesięciu dni, a potem występuje gorączka (ok. 40oC) i gwałtowny rozwój samej choroby. W pierwszym stadium chorzy mają objawy grypy, a następnie ostrego zapalenia płuc, często więc Legionelloza jest błędnie leczona, co u osób ze zmniejszoną odpornością może spowodować śmierć. Skuteczne w walce z tą groźną chorobą jest wczesne podjęcie leczenia.

Bakteria ta jest niezwykle odporna na działanie chloru, ultrafioletu i tym podobnych środków dezynfekcyjnych.

Legionelloza jest według epidemiologów groźną chorobą, gdyż jest jeszcze mało poznana i powstają nowe mutacje Legionelli. Organizm ludzki jest w stanie zwalczyć niewielkie ilości tej bakterii.   2004-09-10

*po tym wydarzeniu hotel, zwany potocznie „Hotelem Śmierci”, zbankrutował

** "Legion Amerykański"(American Legion) - kombatancka organizacja weteranów II wojny światowej

Występowanie i metody zwalczania bakterii Legionella w instalacjach wentylacji i klimatyzacji

W artykule omówiono wymagania w normach i przepisach krajowych i zagranicznych dotyczące projektowania i użytkowania instalacji wentylacji i klimatyzacji, pod kątem zapobiegania rozwojowi bakterii Legionella w środowisku naturalnym oraz w instalacjach wentylacji i klimatyzacji oraz ogólne metody zapobiegania ich występowaniu oraz zwalczania.

1. Wstęp

W instalacjach wentylacyjnych i klimatyzacyjnych istnieją sprzyjające warunki do rozwoju chorobotwórczych bakterii Legionella, które mogą powodować chorobę zakaźną, legionelozę, występującą pod postacią zachorowań grypopodobnych a czasami śmiertelnego zapalenia płuc. Zachorowania następują w przypadku, gdy do układu oddechowego człowieka dostanie się aerozol wodno-powietrzny zawierający bakterie rodzaju Legionella (zwłaszcza Legionella pneumophila). Ryzyko zachorowania dotyczy wszystkich, choć szczególnie ludzi z obniżoną odpornością, palaczy, alkoholików, diabetyków.

Według szacunków Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) na całym świecie rocznie choruje na ostrzejszą formę legionelozy (wywoływaną bakterią Legionella pneumophila) od 20 do 100 tysięcy osób. Zgodnie z badaniami epidemiologów około 5 do 20 % procent zarażonych umiera. Ostatnia groźna epidemia tej choroby, wywołana bakteriami Legionella obecnymi w instalacji klimatyzacji w budynku użyteczności publicznej, wystąpiła w 2002 r. w Anglii, gdzie zachorowało 114 osób.

Instalacje wentylacji i klimatyzacji występują najczęściej w budynkach użyteczności publicznej, zamieszkania zbiorowego (w szpitalach, budynkach biurowych, hotelach, budynkach basenów). W przypadku pojawienia się bakterii Legionella powstaje więc jednocześnie zagrożenie dla wielu ludzi. W związku z tym w wielu krajach legionelozę traktuje się jako zagrożenie zdrowia publicznego.

W Polsce nie były prowadzone szeroko zakrojone badania dotyczące obecności bakterii Legionella w instalacjach wentylacyjnych i klimatyzacyjnych. Nie wiadomo także jak często wywołuje ona zachorowania ludzi przebywających w pomieszczeniach klimatyzowanych. Możemy jednak korzystać z doświadczeń innych i podjąć działania zmierzające do ograniczenia tego zagrożenia.

2. Aktualny stan prawny w Polsce, dotyczący projektowania i użytkowania instalacji wentylacji i klimatyzacji pod kątem zapobiegania rozwojowi bakterii Legionella

2.1 Wykaz obowiązujących norm i przepisów

Poniżej zestawiono normy i przepisy, które mają związek ze stanem higienicznym instalacji wentylacji i klimatyzacji.

- PN-83/B-03430/Az3: 2000 Wentylacja w budynkach mieszkalnych, zamieszkania zbiorowego i użyteczności publicznej - Wymagania.
- PN-73/B-03410 Wentylacja mechaniczna w budownictwie -Wymagania.- PN-78/B-1 0440 Wentylacja mechaniczna - Urządzenia wentylacyjne - Wymagania i badania przy odbiorze.
- PN-B-76001: l 996 Wentylacja - Przewody wentylacyjne - Szczelność - Wymagania i badania.
- PN EN 779: 1999 Przeciwpyłowe filtry powietrza dla wentylacji ogólnej - Wymagania i badania - Oznaczanie.
- Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Dz. U. Nr 89 póz. 414 z późniejszymi zmianami.
- Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o chorobach zakaźnych i zakażeniach. Dz. U. Nr l 26 póz. 1384.
- Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Dz. U. Nr 75, póz. 690.
- Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia l7 czerwca l998 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy. Dz. U. Nr 79, póz. 513.
- Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 2 stycznia 2001 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy. Dz. U. Nr 4, póz. 36.
- Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 1ó sierpnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych. Dz. U. Nr 74 póz. 1126.
- Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 4 września 2000 r. w sprawie warunków, jakim powinna odpowiadać woda do picia i na potrzeby gospodarcze, woda w kąpieliskach, oraz zasad sprawowania kontroli jakości wody przez organy Inspekcji Sanitarnej. Dz. U. Nr 82, póz. 937.

2.2 Krótkie omówienie wymagań zawartych w normach i przepisach krajowych

Na podstawie analizy dokumentów zestawionych w punkcie 2.1 można stwierdzić, że obowiązek zapobiegania rozwojowi bakterii rodzaju Legionella oraz utrzymywania budynków w stanie sanitarnym nie stwarzającym zagrożenia przeniesienia chorób zakaźnych i zakażeń nakłada jedynie ustawa o chorobach zakaźnych i zakażeniach (z dnia 6 września 2001 r.) w której „Załącznik l - Wykaz chorób zakaźnych i zakażeń" obejmuje legionelozę a „Załącznik 2 - Wykaz biologicznych czynników chorobotwórczych" wymienia bakterie rodzaju Legionella pneumophila.

Natomiast w zbiorze polskich norm, brak jest odniesień do zagadnień dotyczących projektowania i użytkowania instalacji wentylacji i klimatyzacji pod kątem zapobiegania rozwojowi bakterii Legionella. Normy te i przepisy zawierają jedynie wymagania ogólne dla instalacji wentylacyjnych w budynkach, pozwalające, na spełnienie wymagań higienicznych i zdrowotnych.

3. Przepisy i normatywy innych krajów, dotyczące projektowania i użytkowania instalacji wentylacji i klimatyzacji pod kątem zapobiegania rozwojowi bakterii Legionella

3.1 Dyrektywa Rady Wspólnot Europejskich w sprawie zbliżenia ustaw i aktów wykonawczych Państw Członkowskich dotyczących wyrobów budowlanych nr 89/106/EEC

Obowiązujący w Unii Europejskiej akt prawny Dyrektywa Rady Wspólnot Europejskich w sprawie zbliżenia ustaw i aktów wykonawczych Państw Członkowskich dotyczących wyrobów budowlanych nr 89/1 06/EEC z dnia 21 grudnia l 988 r. określa bardzo ogólnie wymagania podstawowe dla obiektów budowlanych w tym wymaganie podstawowe „Higiena, zdrowie i środowisko."

Zgodnie z tym wymaganiem „... obiekty budowlane muszą być zaprojektowane i wykonane w taki sposób, aby nie stanowiły zagrożenia dla higieny lub zdrowia mieszkańców lub sąsiadów, w szczególności w wyniku... (między innymi) obecności szkodliwych cząstek w powietrzu oraz zanieczyszczenia wody".

Bardziej szczegółowo wymaganie „Higiena, zdrowie i środowisko" zostało omówione w Dokumencie interpretacyjnym nr 3 do Dyrektywy 89/106/EEC.

W dokumencie tym omówiono sposoby sprawdzenia i zapewnienia, aby wymagania podstawowe były spełnione ten.:
-zalecenia mające na celu przeciwdziałanie skażeniu powietrza mikroorganizmami takimi jak np. pierwotniaki, grzyby, bakterie i wirusy (w tym Legionella},
- wymagania dotyczące niektórych urządzeń (niezbędne do zapewnienia ich zadowalających właściwości użytkowych), ze względu na zdrowie, higienę i środowisko:
- nawilżacze i urządzenia osuszające powinny charakteryzować się sku tecznością regulowania zawartości wilgoci,
- systemy filtracyjne powinny charak teryzować się odpowiednią skutecz nością usuwania niepożądanych substancji oraz określonym oporem przepływu w funkcji prędkości.

3.2 Niemcy Wytyczne VDI 6022 - Hygienische Anforderungen an Raumlufttechnische Anlagen. Buro-und Versammlungsraume (Wymagania higieniczne dla instalacji wentylacji i klimatyzacji. Biura i sale zgromadzeń)

W wytycznych VDI 6022, wydanych przez Yerein Deutscher Ingenieure, zawarte są wymagania do projektowania urządzeń i systemów wentylacji i klimatyzacji, ich eksploatacji i konserwacji, zapewniające spełnienie wymagań higienicznych, między innymi pod względem zagrożenia bakteriami Legionella.

Ogólne wymagania higieniczne, ze względu na bakterie Legionella, związane są z wymaganiami dla wody stosowanej w urządzeniach nawilżających i chłodniczych, wchodzących w skład instalacji klimatyzacyjnej. Tak więc:
- całkowita liczba bakterii (S-Blut-Agar) w wodzie stosowanej w systemach klimatyzacji nie powinna przekraczać l 000 JTK/ml (TK - Jednostki Tworzące Kolonie) w temperaturze inkubacji od 20°C ± l °C do + 36°C ± l °C), całkowita liczba bakterii Legionella nie powinna przekraczać l JTK/ml.

Wytyczne zalecają także zwrócenie szczególnej uwagi na następujące aspekty przy projektowaniu:
- usytuowanie elementów i urządzeń w instalacjach wentylacyjnych i klimatyzacyjnych pod kątem ograniczenia możliwości przedostawania się i rozmnażania bakterii Legionella,
- stosowanie odpowiednich materiałów (nie emitujących szkodliwych substancji i pożywek dla mikroorganizmów, łatwych do czyszczenia, nieszkodliwych dla zdrowia),
- możliwość czyszczenia i dezynfekcji,
- łatwość obsługi i wymiany urządzeń.

Szczególne znaczenie dla zapewnienia wymagań higienicznych przywiązuje się do prawidłowej eksploatacji i konserwacji instalacji określając zakres, częstotliwość oraz sposób wykonywania i dokumentowania kontroli.

Wytyczne zalecają zwrócenie szczególnej uwagi podczas eksploatacji na:
- utrzymanie odpowiedniej wilgotności przepływającego powietrza, ograniczającej gromadzenie się wilgoci w instalacjach i w związku z tym zapobiegającej gromadzeniu się obrostów biologicznych, zwłaszcza na filtrach powietrza, tłumikach, wymiennikach ciepła,
- kolejność postępowania przy wyłączeniach i włączeniach instalacji.

Zgodnie z wytycznymi, do zakresu regularnych kontroli i przeglądów technicznych wchodzi kontrola higieniczna przeprowadzana przez własny personel a w większych odstępach czasu przez specjalistyczne służby higieniczne (w przypadku instalacji klimatyzacyjnych z nawilżaniem powietrza w odstępach co 2 lata). Kontrola higieniczna połączona jest także z dezynfekcją sieci przewodów i wilgotnych elementów instalacji takich jak nawilżacze, filtry, wymienniki ciepła, zbiorniki wody i skroplin. Do dezynfekcji zaleca się stosowanie biocydów, których skuteczność i nieszkodliwość dla zdrowia została potwierdzona badaniami lub promienniki UV.

3.3 Stany Zjednoczone Anmeryki ASHRAE Guideline 12-2000 Minimizing the Risk of Legionellosis Associated with Building Water Systems (Ograniczanie ryzyka Legionellozy, związanej z systemami wodnymi w budynkach)

Wytyczne ASHRAE opracowane zostały przez American Society of Heating, Refrigerating and Air-Conditioning Engineers, Inc na podstawie bogatej dokumentacji bibliograficznej, sprawozdań z badań przypadków wystąpienia legionelozy oraz przepisów Departamentu Zdrowia USA.

W zakresie systemów klimatyzacji w budynkach wyszczególniono następujące urządzenia, w których ze względu na sprzyjające warunki, mogą występować bakterie Legionella:
- wieże chłodnicze z otwartym i zamkniętym obiegiem, skraplacze wyparne,
- chłodnice z bezpośrednim odparowaniem,
- wytwornice pary,
- komory zraszania,
- nawilżacze
oraz opisano występujące warunki pracy: temperatura, wielkość występujących kropli wody.

W większości tych urządzeń wielkość kropli wody wynosi poniżej 5 µm a wartości temperatury zawierają się w przedziale od 20°C do 40°C, a więc są to warunki sprzyjające rozmnażaniu bakterii Legionella.

Dla poszczególnych urządzeń przedstawiono sposób użytkowania zapobiegający powstawaniu obrostów biologicznych, sprzyjających występowaniu i rozmnażaniu bakterii Legionella, polegający przede wszystkim na regularnych przeglądach, czyszczeniu i myciu zbiorników cieczy, wanien i tac odekowych, powierzchni wymienników ciepła a w razie konieczności na ich dezynfekcji.

W wytycznych omówiono szczegółowo wymagania, jakim powinna odpowiadać woda, dostarczana do urządzeń wchodzących w skład instalacji klimatyzacji (wymienników ciepła, nawilżaczy, wież chłodniczych, komór zraszania) oraz metody jej uzdatniania. Program uzdatniania wody powinien uwzględniać problemy:
- powstawania kamienia,
- ograniczenia korozji (przez stosowanie inhibitorów zawierających np. fosforany, polimery),
- usuwania zanieczyszczeń mikrobiologicznych, do niszczenia których stosowane są biocydy.

Biocydy zostały wybrane ze względu na wysoką skuteczność niszczenia mikroorganizmów oraz stosunkowo niską toksyczność. Proponuje się stosowanie następujących substancji:
- biocydy utleniające: brom, bromochlorohydantoina, chlor, dwutlenek chloru, jod, estry kwasu izocyjanurowego
- biocydy nieutleniające: bromo-nitro-propan-diol, bromo-nitrostyren, karbaminian, decylotioetanoamina, di-bromonitrylopropionamid, chlorowodorek dodecyloguanidyny, aldehyd glutarowy, izotiazol, tris-hydroksyme- tylonitrometan.

Aby zapobiec wzrostowi odporności bakterii, rodzaj stosowanych biocydów powinien być regularnie zmieniany.

Wytyczne zawierają również zalecenia do projektowania takie jak np. odpowiedni wybór lokalizacji wież chłodniczych, skraplaczy wyparnych, chłodnic i nawilżaczy wyparnych, uwzględniający położenie czerpni, otworów wlotowych, wywiewu z kuchni lub innych pomieszczeń emitujących cząstki organiczne, oraz przeważające kierunki wiatrów a także przyszłą zabudowę w otaczającym terenie.

4. Warunki występowania bakterii Legionella

4.1 Występowanie bakterii Legionella w środowisku naturalnym

W warunkach naturalnych bakterie Legionella występują w zbiornikach wód śródlądowych, morskich, gorących źródeł oraz w glebie. Ich rozwój następuje głównie na brzegach zbiorników w pobliżu terenów leśnych (szczególnie podczas kwitnienia glonów) lub miejsc zrzutu ścieków czyli w miejscach występowania wilgotnego mułu, szlamu i innych osadów. Liczba bakterii Legionella w wodach powierzchniowych wynosi l03-106 JTK w litrze. Ich gwałtowny wzrost następuje w temperaturze 22-43°C (optymalna temperatura, odpowiadająca temperaturze ciała ludzkiego, to 36 ± l °C) przy odczynie pH 5,5 H- 9,2 (optymalny odczyn pH 6,8-7).

Właściwości morfologiczne bakterii Legionella zależą od warunków wzrostu. Na ogół mają kształt pałeczek o wymiarach: szerokość od 0,3 do 0,9 µm, długość 2 µm.

Są one gramujemne. Wygląd na podłożu BCYE jest podstawą do wstępnego odróżnienia gatunków w rodzaju Legionella. Mogą one być barwy szarej, opalizująca różowej, purpurowej lub niebieskiej.

Badania wykazały, że substancje niezbędne do wzrostu pobierają one z żywych lub obumarłych komórek innych bakterii heterotroficznych, promieniowców, grzybów oraz glonów (dlatego uznawane są za bakterie pasożytnicze). Istnieje więc zależność pomiędzy liczebnością bakterii Legionella a stopniem zanieczyszczenia wód cząstkami organicznymi.

4.2 Występowanie bakterii Legionella w instalacjach wentylacji i klimatyzacji

Bakterie Legionella przedostają się z wód powierzchniowych i gleby poprzezstacje uzdatniania wody do instalacji zimnej i ciepłej wody w budynkach a stamtąd do instalacji wentylacyjnych i klimatyzacyjnych. Ponadto mogą one przedostawać się do instalacji wentylacyjnych i klimatyzacyjnych z:
- powietrzem zewnętrznym zawierającym cząsteczki gleby, kurzu, mikroorganizmy,
- opadami atmosferycznymi,
- zanieczyszczeniami przedostającymi się do instalacji podczas montażu, rozruchu lub remontów.

Znaczny przyrost liczby bakterii Legionella następuje w miejscach zastoin wody, gromadzenia się wilgoci, powstawania osadów, obrostów biologicznych oraz rdzy. Bakterie Legionella mogą występować na powierzchniach wykonanych ze stopów żelaza, miedzi oraz tworzyw sztucznych. Jeśli napotkają korzystne warunki temperaturowe, następuje ich gwałtowne namnażanie i wtedy porywane wraz z cząsteczkami wody przez strumień powietrza przedostają się do pomieszczeń obsługiwanych przez instalacje wentylacji czy klimatyzacji, gdzie stanowią już poważne zagrożenie dla użytkowników tych pomieszczeń. Zachorowania następują wtedy, gdy bakterie te dostaną się do płuc.

W systemach klimatyzacji sprzyjające warunki do namnażania bakterii rodzaju Legionella (występowanie osadów i obrostów biologicznych, woda, wilgoć, odpowiednia temperatura) występują głównie w następujących urządzeniach:
- wieże chłodnicze,
- skraplacze wyparne,
- komory zraszania,
- chłodnice z bezpośrednim odparowaniem wody,
- nawilżacze parowe,
- wytwornice mgły,
co nie ogranicza możliwości ich występowania w takich urządzeniach jak filtry powietrza, tłumiki akustyczne a także przewody wentylacyjne.

Wieże chłodnicze i skraplacze wyparne
Wieże chłodnicze z otwartym i zamkniętym obiegiem wody są wyparnymi wymiennikami ciepła, w których powietrze atmosferyczne chłodzi wodę, przeznaczoną do odbierania ciepła ze skraplaczy urządzeń chłodniczych, dostarczających chłód dla klimatyzacji.
Wieże są wysoko skutecznymi „płuczkami" powietrza, w których z przepływającego powietrza wytrącane są zanieczyszczenia organiczne i nieorganiczne a następnie odkładają się na ścianach wewnętrznych oraz gromadzą się na dnie zbiorników ociekowych tworząc osady i obrosły biologiczne. Typowa wieża chłodnicza o mocy 700 kW, działająca przez 1000 godzin może zatrzymać do 270 kg zanieczyszczeń.
Temperatura wody w wieżach chłodniczych i skraplaczach mieści się na ogół w zakresie od + 29°C do + 35°C, chociaż w zależności od obciążenia cieplnego i temperatury otoczenia może przekroczyć + 50°C lub spaść poniżej + 20°C.
Wielkość cząstek aerozolu opuszczającego wieżę chłodniczą lub skraplacz jest mniejsza od 5 mm. Tak więc wieże chłodnicze stanowią idealny biotop dla rozwoju biocenoz złożonych z bakterii heterotroficznych, grzybów, glonów i pierwotniaków wraz z bytującymi w nich bakteriami z rodzaju Legionella.
Przeprowadzone w USA badania jakości wody z 30 wież chłodniczych pokazały, że liczba bakterii z rodzaju Legionella wynosiła średnio 9,7 x l05JTK / ml.

Komory zraszania, chłodnice i nawilżacze z powierzchniami zwilżanymi
Komory zraszania, chłodnice i nawilżacze przeznaczone do nawilżania, chłodzenia oraz osuszania powietrza działają również jako „płuczki" powietrza i mogą w nich gromadzić się organiczne i nieorganiczne cząstki wytrącone ze strumienia przepływającego powietrza. Komory zraszania mogą być zasilane wodą wodociągową lub obiegową z uzupełnianiem wodą wodociągową. Główną przyczyną porywania kropel wody przez strumień powietrza są zanieczyszczone dysze rozpylające i uszkodzone lub brudne odkrapiacze oraz stosowanie zbyt dużych prędkości przepływu powietrza.
W komorach zraszania wytwarzane są krople wody o różnej wielkości, jednak większość stanowią krople o średnicy mniejszej od 5 mm. Temperatura wody obiegowej w tej grupie urządzeń jest zbliżona do temperatury termometru mokrego powietrza przepływającego przez komorę, w większości przypadków jest niższa od + 25°C.
Przeprowadzane w USA badania mikrobiologiczne wody wykazały, że w wodzie z komór zraszania wykrywano bakterie rodzaju Legionella w liczbie do l04 JTK / ml.

Nawilżacze parowe
Ze względu na wysoką temperaturę pary wodnej i fakt, że urządzenia te nie wytwarzają aerozolu wodnego nawilżacze parowe nie są brane pod uwagę jako źródła ryzyka wystąpienia bakterii rodzaju Legionella w normalnych warunkach pracy. Jednak, jeśli nawilżacz jest niewłaściwie zainstalowany wilgoć może zbierać się w przewodach i prowadzić do namnażania bakterii.

Filtry powietrza, tłumiki akustyczne
Filtry powietrza oraz tłumiki akustyczne, ze względu na gromadzenie się w nich zanieczyszczeń, w tym mikroorganizmów, w niekorzystnych warunkach nadmiernego zawilgocenia mogą również stanowić podłoże do namnażania się bakterii z rodzaju Legionella.
W omówionych wyżej urządzeniach najbardziej prawdopodobne miejsca gromadzenia się brudu, kamienia i osadów biologicznych, a tym samym możliwości występowania i namnażania bakterii z rodzaju Legionella, to zbiorniki wody, wanny, tace ociekowe i rury spustowe, wypełnienia wież chłodniczych, powierzchnie wymienników ciepła, najniższe miejsca w sieci (gdzie może zalegać woda), końcówki sieci zasilającej urządzenia w wodę.
Według danych Europejskiej Grupy Roboczej ds. zakażeń Legionella (European Working Group for Legionella Infection - EWGLI) w krajach europejskich najwięcej zachorowań na legionelozę rozpoznaje się w okresie letnio - jesiennym co związane jest z działaniem klimatyzacji z nawilżaniem.
Ze statystyk występowania legionelo-zy wynika, że większość przypadków choroby wystąpiło po okresach postojów wież chłodniczych lub instalacji klimatyzacyjnych, a także częściej występowało w starych obiektach budowlanych, wymagających częstych napraw, co sprzyjało przedostawaniu się do urządzeń instalacji klimatyzacyjnych cząstek gleby a z nimi bakterii, grzybów, glonów, pierwotniaków wraz z bytującymi w nich bakteriami z rodzaju Legionella.

5. Metody zwalczania bakterii Legionella w instalacjach wentylacji i klimatyzacji

Podstawowym i najważniejszym czynnikiem zapobiegającym ryzyku wystąpienia legionelozy, związanej z instalacjami wentylacji i klimatyzacji, jest utrzymywanie instalacji we właściwym stanie higienicznym, zapewniającym bezpieczeństwo zdrowia ludzi oraz w stanie technicznym, zapewniającym sprawność i niezawodność działania.

Aby osiągnąć spełnienie tych wymagań konieczne jest:
- przeprowadzanie okresowych kontroli stanu technicznego i czystości instalacji,
- naprawa, konserwacja lub wymiana uszkodzonych elementów instalacji,
- okresowe czyszczenie instalacji środ kami mechanicznymi,
- właściwa eksploatacja,
- dezynfekcja instalacji środkami chemicznymi,
- kontrola jakości i uzdatnianie wody wykorzystywanej w instalacjach klimatyzacji do procesów przygotowania powietrza (określonych parametrach temperatury i wilgotności) doprowadzanego do pomieszczeń.

Do dezynfekcji instalacji wentylacji i klimatyzacji stosuje się preparaty zwane biocydami takie jak: czwartorzędowe związki amoniowe, alkohole, halogeny, podchloryny, związki nadtlenowe, związki fenolowe, aldehydy, jodofory.

Przy doborze preparatu dezynfekcyjnego do stosowania w instalacjach wentylacji i klimatyzacji należy kierować się następującymi właściwościami:
- oddziaływaniem na szerokie spektrum mikroorganizmów (w tym na bakterie rodzaju Legionella),
- niską toksycznością,
- podatnością na biodegradację,
- nie powodowaniem korozji materiału, z którym styka się środek dezynfekujący.

Decydujący wpływ na skuteczność działania biocydów mają następujące czynniki: stężenie, czas kontaktu z mikroorganizmami, warunki środowiskowe (temperatura, odczyn pH) oraz rodzaju mikroorganizmów, które należy zniszczyć.

Wybór środka dezynfekcyjnego oraz jego stężenia powinien być dokonywany przez specjalistę do spraw higieny. Środek dezynfekcyjny powinien mieć atest np. Polskiego Zakładu Higieny z zaznaczeniem, że może być stosowany w instalacjach klimatyzacyjnych.<BR Poniżej przedstawiono charakterystykę biocydów określoną na podstawie badań przeprowadzonych w USA (tabl. 1).

Ze względu na słabe oddziaływanie na ludzi i jednocześnie wysoką skuteczność niszczenia, do dezynfekcji instalacji klimatyzacyjnych i wentylacyjnych polecane są związki chloru i alkohole. Najczęściej stosowany jest podchloryn sodowy.

Podchloryn sodowy (NaOCI)
Oddziaływuje on zarówno na bakterie gramdodatnie jak i gramujemne i charakteryzuje się jednym z najlepszych efektów biocydowych. Szczególnie aktywny jest w środowisku kwaśnym (pH 5-6) a wymagany czas kontaktu do zniszczenia mikroorganizmów jest bardzo krótki.
Do ciągłego chlorowania wody w wieżach chłodniczych i obiegach wody chłodzącej stosowany jest podchloryn sodowy zawierający 0,1-0,3 ppm aktywnego chloru a do okresowej dezynfekcji o stężeniu l-2 ppm aktywnego chloru. Źródła amerykańskie zalecają stosowa nie stężeń na poziomie 4-5 ppm aktywnego chloru.

Do dezynfekcji przewodów wentylacyjnych i zewnętrznych powierzchni urządzeń stosowany jest wodny roztwór podchlorynu (1-5 %). Po dezynfekcji wymagane jest zmywanie wodą.

Chloramina T
Działa ona skutecznie w środowisku kwaśnym (pH 6-6,2), dobrze rozpuszcza się w wodzie. Do dezynfekcji stosowany jest 5% roztwór.

Alkohole
Alkohole takie jak etanol, propanol i izopropanol, stosowane są na ogół w stężeniu 50-90 % (optymalnie 70 %).
Po dezynfekcji nie jest wymagane spłuki wanie instalacji wodą, co ma znaczenie w przypadku instalacji klimatyzacyjnych, gdyż unika się w ten sposób problemów związanych z usuwaniem wody oraz z nadmiernym zawilgoceniem instalacji.
Gotowe środki dezynfekujące ogólnego przeznaczenia, stosowane w przemyśle spożywczym a także zalecane do stosowania w instalacjach wentylacyjnych i klimatyzacyjnych, stosowane w rozcieńczeniu l : l zawierają 60% etanolu, keton metylowoetylowy, keton metyloizobutylowy, związki utleniające i kwasy organiczne.
Poza dezynfekcją chemiczną do zwalczania bakterii możliwe jest wykorzystanie promieniowania UV (bakterie rodzaju Legionella są szczególnie wrażliwe na DV), jednak do chwili obecnej, poza krótkimi wzmiankami w literaturze, brak jest informacji na temat metod, urządzeń dezynfekujących oraz doboru parametrów działania.
Efektywność procesu dezynfekcji przy użyciu promienników UV zależy od wieku komórek bakterii oraz temperatury w której one egzystują. Przykładowo do usunięcia w 99% młodych komórek bakterii Legionella w wyjściowej liczbie l05-106 JTK/ml niezbędne jest promieniowanie UV o natężeniu 19 m Ws/cm2, natomiast starszych (1-2 tygodniowych, przechowywanych w ciemności) 15 m Ws/cm2.

Odstępy czasu między dezynfekcjami zależne są od warunków lokalnych (np. stopnia zanieczyszczenia otoczenia), jednak na ogół dezynfekcje przeprowadzane są:
- co 2 lata w przypadkach instalacji klimatyzacyjnych,
- co 3 lata w przypadkach instalacji wentylacyjnych.

mgr inż. Elżbieta Buczyńska, mgr inż. Krystyna Rutkowska

COBRTI INSTAL - LITERATURA:
1 Dyrektywa Rady Wspólnot Europejskich w sprawie zbliżenia ustaw l aktów wyko nawczych Państw Członkowskich dotyczą cych wyrobów budowlanych nr 89/106/EEC
2 Wytyczne VDI 6022 - Hygienisthe Anforderungen ctn Raumlufttechnische Anlagen. Buro-und Versammlungsraume (Wymaga nia higieniczne do instalacji wentylacji i kli matyzacji. Biura l sale zgromadzeń,
3 ASHRAE Guicletine 12-2000 Minimizing the Risk of Legionellosis Associated with Buiiding Woter Systerns (ograniczenie ryzyka Legioneliozy, związanej z systemami wodnymi w budynkach)
4 ASHRAE Transactions 1999 Parł 2: Update on Legionnaires Disease and Cooling Systems: Case History Reviews- What Happe- ned/ What to do and Current Guideliness. Paui R. Puckorius
5 ASHRAE Transactions 1999 Parł 2: Control of Legionnaires Disease - Ań Australian Perspective, Clive R. Broadbent
6 ASHRAE Transactions 1999 Part 2: Laboratory Observations of Biocide Efficienty Against Legionella In Model Cooling Tower Systems, W. AA, Thomas, J. Eccles, C. Fricker
7 ASHRAE Handbook 1996 HYAC Systems and Equipment. W. J. Kowalski, W. R Bahnfleth: Filtration of airborne Microorganisms.
8 A. Grabińska-Łoniewska, E. Rzechowska: Bakterie j. rodzaju Legionella jako wskaźnik mikrobiologicznego zanieczyszczenia środowiska Prace naukowe Politechniki Warszawskiej - Inżynieria Środowiska zeszyt 20
9 A. Charkowska: Charakterystyka biocydów stosowanych w instalacjach wentylacyjnych i klimatyzacyjnych, COW nr 10 i 11 / 2002
10 EWGLI: European guideiines for the control and prevention of travel associated Legionnaires disease. 2001 June

Źródło: INSTAL nr 7-8/2003

Kiedy antybiotyki działają "za dobrze" >>>

FORUM     DYSKUSYJNE    DLA   CZYTELNIKÓW

OWOC BOGÓW - MANGOSTAN

Wzmacnia organizm, wzbogaca go w bioenergię i niezbędne składniki, działa silnie przeciwzapalnie i przeciwnowotworowo dzięki temu, iż jest najsilniejszym antyoksydantem znanym w przyrodzie. Mangostan to również pomoc w infekcjach

Do serwisu zapraszamy już w czerwcu 2006
Tym czasem więcej tutaj >>>